Hamsinin Yanında Ne İçilir? — Bir Sofranın Toplumsal Cinsiyet ve Adalet Hikâyesi

Bir sofranın çevresine oturduğumuzda, aslında sadece yemek yemeyiz; kültürümüzü, kimliğimizi ve birbirimize nasıl davrandığımızı da paylaşırız. Karadeniz’in o gümüş pullu harikası hamsi, sadece bir balık değildir. O, sofranın merkezinde dönen toplumsal rollerin, sohbetlerin, hatta eşitlik arayışlarının sessiz tanığıdır.

Peki, hiç düşündünüz mü: “Hamsinin yanında ne içilir?” sorusu, sadece damak tadının değil, aynı zamanda kim olduğumuzun da bir yansıması olabilir mi?

Bir Sofranın Aynası: Kadınlar, Erkekler ve Hamsi

Bir Karadeniz akşamını düşünün. Sofrada hamsi tava çıtır çıtır. Masanın bir ucunda, kadınlar gülüşüyor; diğer ucunda erkekler derin derin tartışıyor. Kadınlar sofrayı kurarken, sadece tabak değil, bir bağ kurarlar. “Hamsinin yanına limonlu su iyi gider, mideyi rahatlatır,” der biri. Diğeri ekler: “Ama biraz şarap da fena olmaz; balığın kokusunu yumuşatır.”

Erkeklerse konuyu başka yerden alır: “Bu kadar yağlı yemeğe maden suyu şart. Bilimsel düşünelim.”

İşte o anda masa ikiye bölünür — ama aynı sofrada birleşirler yine de.

Kadınlar, empatiyle yaklaşır. Onlar için içecek, sofranın duygusunu tamamlar. Masadaki herkesin rahat etmesi, kimsenin dışlanmaması önemlidir.

Erkeklerse analitik davranır. Asit oranı, sindirim dengesi, sağlık etkisi… Rasyonel nedenler sıralanır.

Biri duygudan yola çıkar, diğeri akıldan. Ama sonuçta aynı tabakta buluşurlar: Hamsinin o tuzlu, sıcak, paylaşmaya çağıran tadında.

Toplumsal Cinsiyetin Sofradaki Gölgesi

Toplumda yıllardır süregelen bir durum vardır: Kadınlar “sofrayı kuran”, erkekler “sofraya gelen” olarak görülür.

Ama artık bu roller değişiyor. Günümüzde hamsi sofrasını da, yanında içilecek içeceği de birlikte seçiyoruz. Çünkü eşitlik, sofrada başlar.

Bir kadının, “Ben hamsinin yanına soğuk beyaz şarap isterim,” diyebilmesi; bir erkeğin de, “Bugün ben çay demledim, siz oturun,” diyebilmesi; küçük ama derin değişimlerin göstergesidir.

İçecek seçimi bile bu değişimi yansıtır. Kadınlar genellikle sosyal bağ kuran, içten ve paylaşımcı içecekler önerir: ev yapımı limonata, taze naneli ayran, mevsim çayı…

Erkekler ise pratik çözümler arar: soda, bira, belki hafif bir rakı.

Ama mesele sadece damakta bitmez; bu, temsil meselesidir. Hamsinin yanındaki içecek, kimi zaman sesini çıkaramayanların da hikâyesidir. Çünkü sofrada herkesin tadı, hakkı, payı vardır.

Hamsiyle Uyumlu İçecekler: Lezzetin ve Eşitliğin Buluştuğu Nokta

• Limonlu Soda: Hem hafif hem ferahlatıcı. Hamsinin yağını dengeler. Erkeklerin “mantıklı seçim” listesinde başı çeker.
• Naneli Ayran: Kadınların “sofrada denge” arayışına denk düşer. Doğal, sade, huzurlu.
• Beyaz Şarap: Zarif bir tercih. Toplumsal tabuların ötesinde, keyfin cinsiyeti olmadığını hatırlatır.
• Sıcak Çay: Özellikle Karadeniz çayı. Hamsiden sonra sohbetin uzamasını sağlar; topluluğu bir arada tutar.
• Maden Suyu: Sağlıklı, nötr, sade… Sofrada kimsenin dışlanmadığı bir seçenek gibi.

Bir Bardak İçinde Adalet: Sofralarda Çeşitlilik Kültürü

“Hamsinin yanında ne içilir?” sorusu, aslında daha büyük bir çağrıdır: Kimlerin sofrasında yer var?

Çünkü toplumsal cinsiyet eşitliği, sofrada kendini gösterir. Kadınların sadece “pişiren” değil, “karar veren” olduğu sofralar; erkeklerin sadece “analiz eden” değil, “dinleyen” olduğu sofralar, işte o zaman adaletli olur.

Her yudum, farklı bir kimliğin sesidir. Kimisi rakı kadehinde anısını bulur, kimisi çay bardağında sessizliğini. Kimisi soda ile mideyi değil, vicdanı da rahatlatır.

Sofrada çeşitlilik varsa, toplumda da umut vardır. Çünkü herkesin içeceği farklıdır, ama bardak aynı masadadır.

Okuyucuya Bir Soru: Senin Sofran Nasıl?

Peki, senin hamsi sofranda kim var? Kadınların, erkeklerin, farklı kimliklerin birlikte oturduğu bir masa mı?

Hamsinin yanında sen ne içiyorsun — ve neden?

Bu soruyu bir damak sorusu gibi düşünme; biraz kalbinden cevapla. Belki o zaman fark edeceksin, bir bardak içeceğin bile eşitlik, empati ve toplumsal değişim için bir başlangıç olabileceğini.

Son Söz: Sofrada Herkes İçin Yer Var

Hamsinin yanında ne içileceğini seçmek, sadece bir tercih değil; bir değer beyanıdır.

Kimin sesi duyuluyor, kim susuyor, kim dinleniyor?

Belki de asıl mesele bu. Çünkü hamsinin yanına ne içildiği kadar, kiminle paylaşıldığı da belirler sofranın tadını.

O yüzden bugün sofranı kurarken, bardağı doldururken şunu unutma: Her yudum, bir ses; her paylaşım, bir adalet çağrısıdır.